Mix van seksualiteit, religie en dood
Oegstgeest 1925 - Den Burg 2007
Seks en goddeloosheid. Zo zou je volgens sommigen het werk van Jan Wolkers kunnen samenvatten. Of zij daar gelijk in hebben, is maar zeer de vraag. Toch is Wolkers’ bekendheid bij het grote publiek zeker voor een groot deel te danken aan zijn openhartige beschrijvingen van seks, en zijn verzet tegen het gereformeerde milieu waarin hij opgroeide. Een voorbeeld hiervan is het verhaal ‘De achtste plaag’ uit De hond met de blauwe tong (1964). Wolkers beschrijft hierin de verstikkende sfeer in een gezin tijdens eerste paasdag. De mannelijke hoofdpersoon (‘ik’) heeft een sterke afkeer van zijn vader, die de strenge calvinistische moraal verpersoonlijkt. De spanning tussen de twee wordt onder meer opgewekt doordat het gezin het konijn van de ‘ik’ als avondeten voorgeschoteld krijgt.
Passages over seks en kritiek op het geloof veroorzaakten in het nog verzuilde Nederland van de vroege jaren zestig golven van protest en verontwaardiging. Wolkers’ beklemmende mix van seksualiteit, religie en dood leverde hem al in een vroeg stadium bekendheid op. Zo werd Kort Amerikaans (1962) een bestseller.
In vele passages in zijn boeken werden seks en dood met elkaar verbonden. Dat is ook het thema in Wolkers’ meest bekende boek: Turks Fruit (1969). Hierin wordt de lichamelijke aftakeling beschreven van Olga, de vriendin van de hoofdpersoon, die uiteindelijk aan een tumor zal overlijden. Niet alleen in deze roman, maar ook de rest van zijn oeuvre is doortrokken van de doodsthematiek. (Dit boek was in die tijd bij mijn bibliotheek niet te lenen omdat het slecht voor mij was.. "Een vies boek", noemde men het, waardoor de nieuwsgierugheid ernaar alleen maar toenam. red: wrs) Het schandaalboek van 1969: de vele expliciete erotische passages in Turks Fruit zorgden voor een schokgolf in het toen nog heel burgerlijke Nederland
Schrijver, kunstenaar, presentator
De invloed van Wolkers strekt zich uit tot voorbij de literatuur. Een aantal van zijn romans zijn verfilmd, waaronder Turks Fruit. Deze film uit 1972, met Monique van de Ven en Rutger Hauer in de hoofdrollen, behoort inmiddels tot de ‘canon’ van Nederlandstalige films. Bovendien was Wolkers zelf op andere terreinen actief, met name als beeldend kunstenaar. Hij ontwierp onder meer het bekende Auschwitzmomument in Amsterdam (1977).
Ook tijdens de laatste jaren van zijn leven bleef Wolkers in de publieke belangstelling staan. Zo presenteerde hij in 2002 voor de VPRO de jeugdserie ‘De achtertuin van Jan Wolkers’. Wolkers behoort – zelfs na zijn dood – tot het selecte gezelschap bekende Nederlanders die als ‘typetje’ worden opgevoerd in programma’s als Kopspijkers en Koefnoen.
bron: literatuurgeschiedenis.org
Onderwerpen todo
Propaganda
Presidentsverkiezingen
Corona
Oeroeg
Michiel de Ruyter
Veronica
Wolkers
Mulisch
9/11
Laatste nieuws
